Going Green with Clean Energy

 ОХУ-ын Ерөнхий сайд Владимар Путин 2010 онд шинээр цөмийн станц барих, Болгарын цөмийн станцыг худалдаж авахад зориулж 53 тэрбум рубль буюу 1.77 тэрбум долларын хөрөнгийг холбооны сангаас нэмж гаргахаар болж байгаа мэдэгдлээ.

Тэрбээр 2 сарын 24-нд болсон Оросын эрчим хүчний үйлдвэрлэлийн хөрөнгө оруулалтын уулзалт дээр дээрх мэдэгдлийг хийсэн байна.

Энэхүү 53 тэрбум рубль нь РосЭнергоАтомын хөрөнгө оруулалт болох 163.3 тэрбум рублийн нэг хэсэг бөгөөд нийтдээ 101.7 тэрбум рублийг шинэ цөмийн станц барихад зарцуулах гэнэ.

Нэмж хэлэхэд Оросын засгийн газар цөмийн эрчим хүчний хөгжлийн бодлогоо баталсан бөгөөд хурдан нейтроны ректор нь дараагийн арван жилд технологийн шийдэл байхыг тэмдэглэсэн байна.  

2020 он гэхэд цөмийн хурдан реакторын ажилд зарцуулах хөрөнгийн хэмжээ 2 тэрбум болох бөгөөд дээрх цөмийн эрчим хүчний хөгжлийн хөтөлбөр нь Оросын цөмийн үйлдвэрлэлийн экспортын өсөлтийг 2020 он гэхэд 70%-р нэмэгдүүлэнэ гэж үзэж байна.

Орос Болгарын Белен цөмийн станцыг худалдан авах уу?

Болгарын Белене цөмийн станцын барилгын ажилд шаардагдах хөрөнгө оруулалт болох 2.7 тэрбум долларыг РосАтом компаниас зээлж авч байгаа бөгөөд ингэснээрээ Оросууд станцыг хөрөнгийн хяналтын багцыг өөрийн мэдэлдээ авах юм.

РосАтом компаний тэргүүн Сергей Кирёнко хэлэхдээ: “ Белений цөмийн станцыг барилга угсралтын ажилд зориулж ойрын 2 жилийн хугацаанд 2.6 тэрбум долларын хөрөнгө оруулалт оруулна. Санхүүгийн асуудал одоогоор хэлэлцээрийн түвшинд явж байгаа бөгөөд хэрэв Болгарын засгийн газар бусад хөрөнгө оруулагчидын  саналыг хүлээж авахгүй бол ОХУ станцын 80%-г эзэмших боломжгүй болох юм” гэсэн байна. Хэрэв хэлсэн ёсоор бүх зүйл болвол Белене цөмийн станц нь ОХУ-ын эзэмшлийн анхны гадаадын цөмийн станц болох юм.

Бидний амьдарч хаана гэсэн арван жилдээ физикийн хичээл дээр үзэж байсан альфа, ветта, гамма цацраг байж байдаг. Харин хэр хэмжээтэй байхаас шалтгаалж хор хөнөөл нь бидэнд мэдрэгддэг. Дээрхи цацрагууд таны эргэн тойронд хэр хэмжээний байгааг тодорхойлоход амархан зүйл юм.  

За та бүхэндээ айлчлан ирж буй 2010 оны халуун мэндийг хүргэе. Шинэ оноо сайхан тэмдэглээрэй.

Happy New Year

聖誕節同新年快樂

Afvcke Nettvcakorakko

Joyeux Noël et bonne année

und ein gutes neues Jahr

Manchester United vs Real Madrid сонирхолтой бичлэг байна.

Хөлбөмбөг сонирхогчидод таалагдан гэж найдаж байна.

Өмнөд Солонгосын Ёнхап мэдээллийн агентлаг Хойд Солонгосын мэдээллийн хэрэгсэл Хойд Солонгос Уран баяжуулах сүүлийн үе шатандаа орсон талаар мэдээлсэн байна.

Хойд Солонгос Уран баяжуулалтын үйл явцад амжилттай явагдаж байгаа бөгөөд сүүлийн шатандаа орсон талаар улсынхан мэдээллийн хэрэгсэл мэдээлсэн байна.

Хэрэв энэ нь батлагдвал, Олон улсын зүгээс Хойд солонгост ирэх дарамт улам ихсэх болно.

Пионгонд өнгөрсөн 5 сард хийсэн цөмийн зэвсэгийн туршилтийн дараа НҮБ Хойд Солонгост тавих шахалтаа улам чангалсан билээ.

2006 оны эхээр хийсэн Хойд Солонгосын цөмийн зэвсэгийн туршилт нь газар доор явагдасан бөгөөд 2 уулаа плутонийх байсан.

Өдөөн хатгалт

Хойд Солонгосын KCNA мэдээллийн агентлагийн мэдээлсэнээр НҮБ-д суугаа Хойд Солонгосын төлөөлөгч НҮБ-ын аюулгүй зөвлөлд Пёнгоны талаар ярилцаж, аливаа хэлэлцээр, нөхцөлийг хүлээн авахад бэлэн байгаа талаар мэдэгдэж байсан гэж дурджээ.

Ашигласан цацраг идэвхит түлшийг дахин боловсруулж, үүний үр дүнд зэвсэгт хэрэглэж болох Плутониг гаргаж авч байна гэж АFP мэдээллийн агентлаг төлөөлөгчийн хэлсэний дагуу мэдээлсэн байна.

Хэрэв НҮБ-ын аюулгүйн зөвлөлийн байнгын гишүүн зарим улсууд яриа хэлэлцээр хийхийг хүсвэл бид тэдэнтэй уулзахад бэлэн байгаа талаар төлөөлөгч мөн дурджээ.

Өмнөд Солонгосын батлан хамгаалахын сайд 6 сард мэдэгдэхдээ Хойд Солонгос уран баяжуулалт нэмэгдүүлж, цөмийн зэвсэг хийх үе шатандаа орж байгаа талаар мэдэгдэж байсан.

АНУ урт хугацааны туршид Хойд солонгосын уран баяжуулж буй нууц хөтөлбөрийг сэжиглэсээр байгааг ажиглагчид хэлж байна.

Өнгөрсөн хэдэн сарын хугацаанд Хойд Солонгос Японы газар нутгийг давж чадах холын тусгалтай пуужингуудыг, мөн газар доор плутоны зэвсэгийн туршилт хийсэн байна.

Шинэ шахалт

Саяханы хүртэл Дэлхийн бусад улсаас тусгаарлагдсан коммунист үндэсний хувьд хаалттай харилцаагаа бага багаараа нээж байгаа гэж үзэж болно.

АНУ-ын хоёр сэтгүүлч, өмнөд Солонгосын ажилчидыг Пёнгон сулласан талаархи тайлбар дунд Өмнөд солонгостой хиллэдэг бүсэд аялал жуучлал, үйлдвэрлэл хөгжүүлэх сонирхолтой байгаа гэсэн байна.

2 жил уулзалдаагүй байсан Хойд, Өмнөд Солонгосын албаны хүмүүс Сөүл хотод төлөвлөгдөөгүй уулзалтыг 2 хүрэхгүй долоо хоногийн өмнө хийсэн.

 Гэсэн хэдий ч, Хойд Солонгосын сүүлийн үеийн албан ёсны мэдээлэлд НҮБ Өмнөд Солонгосод хиймэл дагуул хөөргөхийг зөвшөөрсөнд харамсаж байгаа илэрхийлсэн байна.

Хойд Солонгосын сүүлийн мэдээлэл нь солонгосын хойгт дахин үл ойлголцол, дарамт шахалтыг авч ирж магадгүй гэж ажиглагчид үзэж байна.

Л.Жамбаа

1990-ээд оны дунд үеэс хойш Уран салбар зогсонго байдалд орж, ямар нэг гадны компаний судалгаа шинжилгээгүй, ураны салбарыг зохицуулах хууль, төрийн бодлогогүй явж ирсэн.Харин сүүлийн хэдэн жил засгийн газар энэ салбарт анхааралаа хандуулж энэ оны эхээр ураны салбарт ажиллах төрийн оролцоотой МонАтом ХХК байгуулсан.Энэ компани нь улсын хөрөнгө оруулалтай бөгөөд Цөмийн энергийн газрын доор ажиллах юм.

Өнгөрсөн 7-р сарын дундуур Олон улсын Атомын энергийн зөвлөмжийн дагуу УИХ ураныг ашиглахтай холбогдон гарах ёстой цөмийн энергийн талаар төрөөс баримтлах бодлогын баримт бичиг, Цөмийн энергийн хуулийг  баталж гаргасан. Мөн засгийн газраас МонАтом болон Оросын АРМЗ Атомредметзолото-   ын хамтарсан “Дорнод Уран” ХХК байгуулж Дорнодод орших Мардай, Дорнод гэх 2 ордыг ашиглахаар болсон. Мөн Японы талын хамтрагч болох Марубин ч үйл ажиллагаагаа идэвхижүүлж байна. Дорнодод ураны орд эзэмших Оросын Priargunsky компани нь уг ордоос 350 км зайд оршдог юм байна. Дорнод төслийн хувьд 69%-ийг Канадын хөрөнгө оруулалттай Хан Ресурс компани, төслийн лицензийн 58%-ийг Төв Азийн Уран компани ч Дорнод төсөл, лицензийн  нь 21%-г МонАтом АРМЗ-н нэгдэл эзэмшдэг юм байна.

2009 оны 3 сард Дорнод төслийн хүрээнд  байгаа 24780 тонн нөөцийн, яг нарийн тогтоогдсон 20340 тонн ураныг олборлоход 333 сая ам долларын төслийг хэрэгжүүлэхээр яригдаж байсан. Уг төслийн төлөвлөгөгаөр Уранаа 2012 оноос олборлож эхлэх бөгөөд 15 гаруй жилийн турш 1150 тонн ураныг жилд олборлохоор тооцоолж байсан ч Цөмийн Энергийн газраас МонАтом болон Атомредметзолото-ын хамтралын дэмжлэгээр жилд 2000 тонн уран олборлох боломжтой гэж мэдэгдсэн.Үүнийг уг “Дорнод” төслийн хувь эзэмшигч Хан Ресурс компани хүлээн зөвшөөрөхгүй байгаа бөгөөд засгийн газартай байгуулсан хөрөнгө оруулалтын гэрээгээ зөрчиж байна үзэж байна.

Өнгөрсөн 3 сард, өөр нэг орд болох Канадын “Western Prospector Group”-н эзэмшдэг “Гурванбулаг”-ын ордыг цаашид ашиглахад Хятадын CNNC International компанитай хамтран ажиллахаар болж 25 сая ам.долларын хөрөнгө оруулалтыг хийхээр тохиролцсон. Энэ хөрөнгө оруулалтын МонАтом дэмжсэн байна.

Л.Жамбаа

Xoйд Солонгос улс  цөмийн зэвсэг туршихын төлөө 1990 оноос хойш 800 сая ам.доллар зарцуулсан талаар Өмнөд Солонгос хийгээд Япон улс толгой сэгсрэн мэдэгдэж үүнтэй зэрэгцүүлэн умардад өлсгөлөн гуйланчлалаас болоод өлсч үхэж буй сая сая солонгос иргэдийн тоог зэрэгцүүлэн жагсаадаг билээ.
Гэхдээ дэлхийн хэт их гүрнүүд Хойд Солонгос улсын хувьд хэдийгээр хатуу дэглэмийг нь шүүмжилдэг ч гэсэн айж болгоомжилсон бодлого баримталж бараг л тэдний дохио зангаагаар нэгэн бүс нутгийн асуудлыг шийдэхэд хүрээд байгаа нь нууц биш.

Америкийн тагнуулчдын үзэж байгаагаар эдүгээ Хойд Солонгос  улс нь  2500-6000 км-ийн алсын тусгалтай 8-12 баллистик пуужинтай болчихоод бөгөөд 1945 онд Хиросимад хаясанаас зургаа дахин илүү хүчтэй есөн цөмийн цэнэгт хошуутай юм байх. Хамгийн гол нь Хойд Солонгос улс өөрсдийн бор зүрхээрээ цөмийн цэнэгт хошуу бүхий алсын тусгалт пуужинтай болсоноороо бусдын зэвсэгт халдлагаас үл эмээх тэр ч бүү хэл бүс нутгийн асуудалд нөлөөлж чадахуйц  боломжтой болоод буй юм. Өнөөдөр Хойд Солонгос улс цөмийн зэвсэгтэй болсоноор Япон, Өмнөд Солонгос, Хятад зэрэг хөршүүдтэйгээ өөрсөддөө ашигтай ямар ч гэрээ хэлэлцээр байгуулж чадахаар хүчтэй болчихоод байна.
Гэхдээ тэд ийм боломжтой болохын тулд 800сая ам.долларыг яаж ийгээд цуглуулж зарцуулсан байгаа юм. Гэтэл манай улс яаж байна? Өнгөрсөн хоёр жил зэсийн үнэ өндөр байхад гэнэтийн ашгийн татвараасаа 900 сая ам.долларыг улсынхаа төсөвд оруулсан гэж байгаа. Гэвч тэрбум ам.доллартай тэнцэхүйц энэ их мөнгийг зөвхөн нийгмийн халамжинд зориулж байгаа нэрээр түгээлтийн журмаар таван тийш нь баруун солгойгүй цацсаар байгаад дуусгажээ.
Эдүгээ сураг нь тасарсан залуу гэр бүлд олгох 500 мянга, шинээр төрсөн хүүхдийн мөнгө гээд арай л шинээр мэндэлсэн нохойн гөлгөнд хүртэл мөнгө олгох нь холгүй байсаар үргүй цацаад хаячихсан байгаа юм. Үнэндээ тэр мөнгөөр Хойд Солонгосын хэмжээний цөмийн зэвсэгтэй гүрэн болж болох байсан байна шүү дээ. Өнөөдөр хэрвээ Хойд Солонгост Оюу толгойн хэмжээний нөөцтэй зэс алтны том орд газар илэрсэн бол ямар ч улс гүрэн өөрийн эрх ашгийг тулган хүлээлгэж чадахгүй байх биз. Гэтэл бид Хойд Солонгос шиг эрэмгий түрэмгий байж чадаагүй учраас жижиг ядуу улс гэгдэж дарамтлуулж сууна шүү дээ. Үүнийг бид зах зухаас нь анзаарч л байгаа.
Саяхан цөмийн энергийн мэргэжилтэй нэгэн эрдэмтэн 25 сая ам.доллар буюу 40 орчим тэрбум төгрөг гаргахад ямар ч улс оронд атомын цахилгаан станцыг иж бүрнээр нь бариад өгөх мэргэжлийн баг ажилчид Франц улсад ажил хайгаад сууж байдаг тухай дурдсан байна лээ.
Тэгвэл бид ийм хэмжээний буюу атомын цахилгаан станц бариулах мөнгийг Хадгаламж Зээлийн Хоршоо хэмээх хулхи мөнгөний машинуудад хийж эргэлдүүлээд л үрэн таран хийчихсэн шүү дээ. Түүнчлэн  Оюу толгойн төслөөс  засгийн газарт ноогдох өгөөжийн нэрлэсэн үнэ нь одоогийн байдлаар 29 тэрбум ам.доллар болж байгаа. Зөвхөн эхний 15 жилийн байдлаар л тэр шүү дээ. Эндээс есөн тэрбум ам.долларыг гаргаад цөмийн зэвсэгтэй гүрэн болох талаар зарцуулж бүрэн болно. Хамгийн гол нь бид Пакистан, Хойд Солонгос шиг цөмийн зэвсэг бүтээхэд хамгийн хэрэгтэй  материал болох ураныг гаднаас  эрж хайхгүй.
Цөмийн технологийн материалыг бол хойд урд хоёр хөршийн алинаас нь ч худалдаад авч болно. Мөнгө нь байхад болохгүй бүтэхгүй зүйл байхгүй. Хятадын аюул заналаар бамбай хийн ярьж байгаад оросуудаас цөмийн цэнэгт хошуу тэр ч бүү хэл баллистик пуужин ч худалдаад авч болно. Мөн Оросын аюул занал нөлөөг ярьж байгаад хятадуудаас хэрэгтэй зүйлээ авчихад болно. Энэ бүхэнд хамгийн гол нь мөнгө л хэрэгтэй.
Харин тэр мөнгийг Оюу толгойн төсөл бидэнд хялбархан олж өгч чадах юм. Гэтэл өнөөдөр эрх баригчид уг мөнгийг ердөө л гэнэтийн ашгийн татвараас манай улсын түрийвчинд түнтийтэл орж ирээд гуйлгачдын гар дээр тавих хэдэн зоос болоод алга болчихсон 900 сая доллартай адилхан үрэн таран хийхээр зэхэж байгаа нь харамсалтай.
Эх орны хишиг нэрээр олгоно гэж яриад байгаа 2,5 сая төгрөг бол үнэндээ түгээлтийн журмаар айл айлын аягатай хоолонд ороод л алга болох мөнгө шүү дээ. Харин энэхүү мөнгийг цөмийн зэвсэг болгож чадвал манай улсын алс ирээдүй баталгаатай болж үр хойч маань хоёр их гүрний аль нь хэзээ дайрч ирээд эзэлчих бол хэмээн айж тэвдэж суухгүй эгц урдаас нь нүд дальдрахгүй харж суугаад нүүр бардам хариулт өгч чаддаг болох юм. Тийм хүч чадалтай болоход ердөө 10 тэрбум ам.доллар л манай улсад хэрэгтэй.
Энэ нь Оюу толгойгоос засгийн газарт оногдох өгөөж ашгийн гуравны нэг хувь нь юм. Ийм хэмжээний мөнгийг ойрын арван жилдээ улсынхаа батлан хамгаалах үйл явцад зарцуулчихвал бид 2500-3500 км-ийн тусгалтай 15-30 ширхэг баллистик пуужин, 40 орчим ширхэг цөмийн цэнэгт хошуутай болж элбэгхэн дөнгөнө гэж тооцоолсон цэргийн мэргэжилтэнүүд хүртэл бий. Монгол улс ийм хэмжээний цөмийн зэвсэгтэй болсон цагт хоёр их хөрштэйгээ сая эн тэнцүү харьцаж чадна.
Гэтэл бид ийм боломжийг зөвхөн талхны мөнгө болгон тараахаар улайрч суугаа нь эмгэнэлтэй.  Манай улс цөмийн зэвсэггүй бүс нутаг гэдгээ дэлхий нийтэд зарласан.  Харин ч хүн ам цөөтэй хүчирхэг хоёр гүрний дунд эдийн засгаар хараат байдалд оршдог улсын хувьд өөрсдийнхөө тусгаар тогтнолыг хамгаалах зайлшгүй шаардлага бол цөмийн зэвсэгтэй болох явдал хэмээн дэлхий нийтэд зоримог зарлаад уг гэрээнээс гарч буйгаа зарлахад хэн ч хориг тавьж зүрхлэхгүй. Мэдээж манайх шиг жижигхэн улс цөмийн зэвсэгийг зөвхөн өөрийгөө хамгаалах зорилгоор угсарсанаас бус бусдыг дайран довтолж дайн зарлах гээгүй гэдгийг хэн ч ойлгоно.
Өнөөдөр эдийн засаг нь өсөн нэмэгдэж, хүн амын төрөлт нь хяналтнаас халин  гарсан ард иргэд нь  Монгол улсын  хүн амын зууны хорин хувийг эзэлчихээд буй Хятад болон Монгол улсын хооронд ойрын ирээдүйд дайн гарах нь зайлшгүй тухай дэлхийн нэртэй цэргийн мэргэжилтэнүүд бичсэн ном товхимол болгондоо дурдсан байдаг юм. Чухамхүү   өнгөрсөн жилийн хүч тэнцвэргүй  Түвдийн бослого шиг, саяхан долдугаар сард Шинжаанд болсон мөргөлдөөн шиг үйл явц Монголд болох үеэр  эртнээс цөмийн зэвсэгтэй  л болдог байж хэмээн амаа барих хүмүүс олон гарах нь лавтай.
Гэвч тэр үед хичнээн гэмшээд ч хожимдсон байх вий. Харин өнөөдөр тэр боломж бидний өмнө алган дээр тавьсан юм шиг Оюу толгой хэмээх том уурхайгаас шүүрэхэд ойрхон харагдаж байна.

НОЦТОЙ МЭДЭЭ сонин

Австралийн Ураны бүтээгдэхүүний энэ жилийн хэмжээ 2005 оныхоос хамгийн дээд хэмжээндээ хүрчээ. Уурхайн үйл ажиллагаа явуулахад цаг агаарын хүндрэл төдийлөн учраагүйтэй холбоотой юм. 2008 оны хувьд Австрали улс нийт 10277 тонн ураны исэл (8715 тонн уран)-ийг олборлосоноос, 5678 тонн-г Ранжер, 3974 тонн-г Олимпик Дам, 625,8 тонн-г Беверле-н уурхайгаас олборлосон байна.Ранжерийн хувьд ашиглалтад орсоноос хойших 2-р байрт орохоор их хэмжээний олборлолт бөгөөд Ураны исэлийн дундаж чанарын үзүүлэлт нь 0.26%-0.29% хүртэл нэмэгдсэн байна. Нэмэгдсэн шалтгаан нь хүдрийг ялгадаг радиометрийг шинэ технологийг нэвтрүүлсэн нөлөөлсөн байна.

Энэ жилийн эхний хагасын ураны уурхайн олборлолтын хэмжээг өмнөх оныхтой харьцуулахад өндөр гарч байгаа юм.Уурхай олборлолтыг хэмжээ өндөр байхын тулд олборлолт хийх үед бороо, хур бага орсон тохиромжтой нөхцөл бүрдсэн байх хэрэгтэй байдаг. Energy Resources of Australia(ERA) нь  энэ оны 6 сарын сүүл гэхэд бүх татвар, хураамжаа төлөөд цэвэр ашиг нь  127.6 сая Австрали доллар буюу 107.2 сая доллар, өнгөрсөн жилийн хувьд 119.0 сая Австрали доллар буюу 99.9 сая долларын ашиг олсон байна. 2009 оны 6 сарын байдлаар 1 поунд Ураны исэл $48.02 үнэтэй байсан нь энэ оны эхнийхээр 35% -иар нэмэгдсэн нь орлого ихэсэхэд нөлөөлжээ.

BHP Billiton-ны Олимпик Дам уурхайн бүтээгдэхүүн олборлолтын хэмжээ оны эхэнд муу байсан ч сүүлийн хагас нэмэгдэж байна.Уурхайнд нөөцийг тогтоох шинжилгээ, судалгааны ажил сайн хийгдэж байгаа бөгөөд хүрээлэн буй орчин, байгаль орчныг нөхөн сэргээхтэй холбоотой 4000 гаруй хуудас материалд хариу өгч, шийдвэрлэсэн байна. Беверле уурхайн хувьд жилийн хамгийн бага хэмжээний олборлолтоо хийсэн ч уурхайн эзэмшигч Heathgate Resources компаний хувьд 2010 онд олборлолтоо нэмэгдүүлэхээр ажиллаж байгаа бөгөөд учир нь Беверле дэргэдэх “Дөрвөн Миль” нэртэй ордноос судалгаагаар ураны нөөцийн хэмжээ нэмэгдэж гарсан нь ийнхүү тэдэнд итгэл төрүүлж байна.Уг ордны 75% хувийг Heathgate Resources компани эзэмшдэг билээ.

                                                                   Л.Жамбаа

Японы засгийн газар цөмийн үйлдвэрлэлээ дэмжиж, бүтээгдэхүүнийхээ экспортыг дэмжихээр зорилгоор 5 компанийг сонгосон байна. Уур амьсгалыг өөрчлөлт хүчтэй явагдаж, үүний хажуугаар улс орнуудыг байгаль орчны өмнө хүлээх үүрэг ихсэх болсон. Хүлээх үүргийг томоохон илрэл нь цэвэр эрчим хүчийг ашиглах, түүнийг дэмжих нь тухайн улсын бодлого болох явдал юм. Цөмийн эрчим хүчийг түлхүү ашигладаг Япон улсын хувьд цөмийн үйлдвэрлэл, техник технологийн экспортыг дэмжиж ажиллах нь засгийн газрынхан бодлого болоод байна. Японы Эдийн засгийн худалдаа, үйлдвэрлэлийг яамнаас доорхи 5 компаний төслийг дэмжих гэнэ

• “Японы ган үйлвэрлэл” компани

• Уурын турбины аюулгүй ажиллагааны Okano Valve компани

• Цөмийн станцын аюулгүй ажиллагаа, хөргөлтийн системийн насосны Ebara корпораци

• Том уурын генераторын Ishikawajima хүнд үйлдвэрлэлийн компани

 • Ган боловсруулалтыг боловсруулахад 3D технологийг ашиглах Kobe Steel компани

                                                    Л.Жамбаа